પારુલ યુનિ.ના આયુર્વેદ વિભાગ દ્વારા હાયપરટેન્શન, ઇસ્કેમિક હાર્ટ ડિસીઝ જેવા કાર્ડિયાક રોગો પર આરોગ્ય નિદાન શિબિર યોજાઈ

www.mrreporter.in
Spread the love

એજ્યુકેશન- મિ.રિપોર્ટર, ૧૫મી જુલાઈ. 

કાર્ડિયો વેસ્ક્યુલર રોગો (સીવીડી) એ હૃદય અને રુધિરવાહિનીઓને અસર કરતી વિકૃતિઓનુ જૂથ છે. આ જૂથમાં કોરોનરી ધમની બિમારી, સેરેબ્રો-વેસ્ક્યુલર રોગ, પેરિફેરલ ધમની રોગ, જન્મજાત હૃદય રોગ, સંધિવા હૃદય રોગ, વગેરે શામેલ છે.

વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (ડબ્લ્યુએચઓ) ના જણાવ્યા અનુસાર, 75% થી વધુ મૃત્યુ નીચલા અને મધ્યમ આર્થિક દેશોમાં થાય છે. નવીનતમ આંકડા મુજબ, ભારતમાં, ચારમાંથી એક મૃત્યુ ઇસ્કેમિક હાર્ટ ડિસીઝની સીવીડીને કારણે થઈ છે અને તેમાંથી 80% કરતા વધુ મૃત્યુદર સ્ટ્રોકને લીધે થાય છે. ભારતમાં સીવીડીનો રોગનો ભાર વર્લ્ડવાઇડ કરતા વધુ છે, એટલે કે 100000 વસ્તીમાં અનુક્રમે 272 અને 235.

મિ.રિપોર્ટર ન્યુઝ પોર્ટલના વોટ્સ એપ ગ્રૂપ- 6 માં જોડાવા માટેની લીંક : ગુજરાતી ન્યુઝ માટે www.mrreporter.in જોતાં રહો..https://chat.whatsapp.com/DIoWvLJcN7T4eCdYCYKm3R

ભારતમાં ગુમાવેલા જીવનનાં વર્ષો (જીવનનાં વર્ષો ગુમાવ્યા એ અકાળ મૃત્યુદરનો અંદાજ કાઢવા માટે એક પગલું છે જ્યારે વૃદ્ધાવસ્થામાં મૃત્યુ દર કરતાં યુવાન વયસ્કોમાં મૃત્યુ દર વધારે છે) સીવીડી દ્વારા છેલ્લા એક દાયકામાં 59%% નો વધારો અને ભયાનક તથ્ય એ છે કે સીવીડી દ્વારા 45% મૃત્યુ 40- 69 વર્ષની વય જૂથના દર્દીઓમાં થાય છે.

બિનઆરોગ્યપ્રદ જીવનશૈલી, જેમાં અનિચ્છનીય ખોરાકની ટેવ, શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ, અતિશય તણાવ, આલ્કોહોલનો હાનિકારક ઉપયોગ, અને તમાકુ વિશ્વભરમાં અને ભારતના સીવીડીનો વ્યાપ દર વધારવા માટે જવાબદાર છે. હાયપરટેન્શન, હાઈપરલિપિડેમિયા, ડાયાબિટીસ મેલીટસ, વધારે વજન અને મેદસ્વીપણાને સીવીડી માટે જવાબદાર જોખમ પરિબળો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમાં બ્લડ પ્રેશર વધારવામાં મુખ્ય પરિબળ છે.

વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં સીવીડીના વિકાસને રોકવા માટે અને રોગ દર ઘટાડવા માટે ‘જોખમી પરિબળો’ ને અવગણવા અને તંદુરસ્ત જીવનશૈલી અપનાવવી જરૂરી છે. પ્રારંભિક નિદાન અને સારવાર રોગના ભારને એક હદ સુધી ઘટાડી શકે છે. વધતા બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીઝ, આહાર નિયમોનું પાલન, શરીરનું વજન જાળવવુ, આલ્કોહોલ અને તમાકુના વપરાશને રોકવો, આરોગ્યની નિયમિત ચકાસણી અને પરીક્ષણો, એ રોગના વિકાસ અને પ્રગતિનુ મુલ્યાંકન કરવા અને રોગ ના વિકાસ ને રોકવા મદદરૂપ છે. હૃદય રોગોની પરંપરાગત સારવાર જે હાલમાં ઉપલબ્ધ છે અસરકારક છે, દર્દીઓએ દવાઓ જીવનભર લેવી પડે છે અને જેને કારણે આર્થિક બોજ પડે છે. સીવીડીમાં કરવામા આવતી સારવાર એટલે કે એન્જીયોપ્લાસ્ટી, કોરોનરી આર્ટરી બાયપાસ ગ્રાફ્ટ (સીએબીજી) વગેરે ખર્ચાળ છે જે દર્દીની આર્થિક સ્થિતિમાં વધુ ભાર લાવે છે.

આયુર્વેદ ભારતીય પરંપરાગત ચિકિત્સા પદ્ધતિ છે જે હ્રદય (હૃદય) ને ‘ત્રિમર્મ’ (ત્રણ મુખ્ય જીવસૃષ્ટિ) માંથી એક માને છે. કાર્ડિયો અને સેરેબ્રો-વેસ્ક્યુલર ડિસઓર્ડરને હૃદ્રોગ, ગુલમા, પક્ષઘાતા, ઉદવર્તા વગેરે જેવા રોગોના વ્યાપક વર્ણ તરીકે સમજી શકાય છે, આયુર્વેદિક ગ્રંથિ મુજબ, અનિચ્છનીય ખોરાક અને આદતો અને કુદરતી વેગને દમનને પરિણામે હૃદ્રોગ અથવા કાર્ડિયાક રોગો ઉત્પન્ન થાય છે. વર્તમાન જીવનમાં, કાર્યના વ્યસ્ત સમયપત્રક દરમિયાન, કુદરતી વેગનું દમન ખૂબ સામાન્ય છે જે શરીરના ત્રણ દોષોના સંતુલનને ખલેલ પહોંચાડે છે અને નિરંતર હ્રદય રોગને  ઉત્પન્ન કરે છે.

ઇસ્કેમિક હાર્ટ રોગના મુખ્ય લક્ષણો છે છાતીમાં દુખાવો, છાતીની જડતા, થાક, શ્વાસની તકલીફ, એડીમા અને નીચલા અંગો ઉપર પીડા, શરીરની એક બાજુની નબળાઇ, વાણીમાં મુશ્કેલી, ચહેરાનો પેરલિસિસ વગેરે. આવા લક્ષણોના કિસ્સામાં તાત્કાલિક તબીબી સંભાળની જરૂર છે. આયુર્વેદ તંદુરસ્ત જીવનશૈલીના અમલીકરણ દ્વારા રોગના વિકાસની રોકથામમાં પોતાનું મુખ્ય ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

યોગ્ય કસરત કરવાથી, તંદુરસ્ત આહાર અપનાવવાથી, સારી નિંદ્રા, કુદરતી વેગોનું દમન ન કરવું, તેમજ આયુર્વેદ દવાઓ, પંચકર્મ ઉપચાર, યોગ અને પ્રાણાયામ દ્વારા સારુ સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. માનસિક તણાવ, સીવીડી પેદા કરવા માટેનું મુખ્ય જોખમ પરિબળ છે, આયુર્વેદની દવાઓ સાથે યોગનો અભ્યાસ વધુ સારુ પરિણામ આપી શકે.

આયુર્વેદમાં રોગ અને ઉપચારનું મૂલ્યાંકન એ વ્યક્તિગતરૂપે થયેલ છે, જેના માટે એક નિષ્ણાત આયુર્વેદિક ચિકિત્સકની સલાહ છે. કાર્ડિયો વેસ્ક્યુલર ડિસીઝનો ટ્રીટમેન્ટ પ્રોટોકોલ પણ દર્દી કેન્દ્રિત છે , રોગ કેન્દ્રિત નથી. ઘણા આયુર્વેદિક દવાઓ સીવીડીના સંચાલનમાં ફાયદાકારક છે. આયુર્વેદમાં કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં મર્યાદિત અવકાશ છે, જેમ કે તીવ્ર માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફ઼્રાક્શન, વેન્ટ્રિક્યુલર ફાઇબ્રીલેશન, એરિથમિયા, જન્મજાત હૃદયની બિમારીઓ, જેમાં તાત્કાલિક સારવારની જરૂર હોય છે.

આવી પરિસ્થિતિઓમાં આયુર્વેદની સારવાર એડ-ઓન થેરેપી તરીકે અસરકારક થઈ શકે છે, જે દર્દીને સામાન્ય સુખાકારીમાં સુધારવામાં અને રોગની આગળની પ્રગતિ માટે આગળ વધારવામાં મદદ કરે છે. વૈજ્ઞાનિક અધ્યયનમાં હર્બલ દવાઓની કાર્ડિયો-રક્ષણાત્મક પ્રવૃત્તિ દર્શાવવામાં આવી છે જેમ કે Allium sativum (લસણ), Boerhavia diffusa (પુનર્નાવા), Emblica officinalis (આમલા) Terminalia arjuna (અર્જુન), Trigonella foenum-graceum (મેથી) વગેરે. આ સિવાય, ક્લિનિકલ પ્રેક્ટિસમાં, અન્ય ઘણી એકલ ઔષધિઓ તથા આયુર્વેદ ફોર્મ્યુલેશન વિવિધ કાર્ડિયાક રોગોની સારવાર માટે ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. પંચકર્મ ઉપચાર સહિત આયુર્વેદમાં પોસ્ટ સ્ટ્રોક મેનેજમેન્ટ રોગનો ભાર ઘટાડે છે અને દર્દીના જીવનની એકંદર ગુણવત્તામાં સુધારો કરી શકે છે.

સીવીડીએસના અસરકારક ઉપાય માટે હાયપરટેન્શન, ડાયાબિટીસ મેલીટસ, મેદસ્વીપણું, હાયપરકોલેસ્ટેરેમિયા વગેરે જેવા જોખમી પરિબળોનું સંચાલન કરવું જરૂરી છે, જે આયુર્વેદિક ઉપાયોના તાર્કિક અમલીકરણ દ્વારા શક્ય છે. જીવનશૈલીમાં પરિવર્તન અને યોગ અને પ્રાણાયામની સાથે આયુર્વેદિક દવાઓ રક્તવાહિનીના રોગોના નિવારણ અને સંચાલન માટે ખૂબ મદદરૂપ થશે.

પારૂલ આયુર્વેદ હોસ્પિટલ અને ખેમદાસ આયુર્વેદ હોસ્પિટલ, પારૂલ યુનિવર્સિટી, લીમડા, વડોદરામાં કાર્ડિયો વેસ્ક્યુલર રોગ અને પંચકર્મ સારવારની વ્યવસ્થા અને નિષ્ણાંત આયુર્વેદિક ચિકિત્સકોની સેવા ઉપલબ્ધ છે. પારૂલ આયુર્વેદિક હોસ્પિટલ ખાતે કાર્ડિયાક ડિસીઝ સ્ક્રિનિંગ અને મેનેજમેન્ટ પર આરોગ્ય તપાસ શિબિર યોજવામાં આવી હતી.

જ્યાં કાર્ડિયો-સેરેબ્રો વેસ્ક્યુલર રોગોમાં પ્રયોગ કરનાર જાણીતા આયુર્વેદિક ચિકિત્સક ડો. સત્યેન્દ્ર ઓઝા પરામર્શ માટે ઉપલબ્ધ રહ્યા હતા. ડો. સત્યેન્દ્ર એન. ઓઝા હાલમાં ડિરેક્ટર અને પ્રિન્સિપાલ તરીકે માન. શ્રી. અન્નાસાહેબ ડાંગે આયુર્વેદ મેડિકલ કોલેજ, અનુસ્નાતક અને સંશોધન કેન્દ્ર, આષ્ટ, મધ્યપ્રદેશ ખાતે કાર્યરત છે. 30 વર્ષથી વધુની તેમની ક્લિનિકલ પ્રેક્ટિસમાં, તેમણે રક્તવાહિની વિકૃતિઓના ઘણા બધા દર્દીઓની સલામત આયુર્વેદિક ઉપાયો અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર દ્વારા અસરકારક સારવાર કરી જેમાં રક્તવાહિની રોગ, વાલ્વ્યુલર રોગો, ઇસ્કેમિક હ્રદય રોગો, હાયપરટેન્શન મુખ્ય છે. ઘણા દર્દીઓ તેમની સારવાર લીધા બાદ હ્રદય રોગો કોઈ લક્ષણો વિના તંદુરસ્ત જીવન જીવે છે, જે આઇએચડીના સંચાલનમાં આયુર્વેદની અસરકારકતા દર્શાવે છે

એમના કેસ વિષે જો વાત કરીએ તો, 62 વર્ષનો એક વ્યક્તિ ડો. ઓઝા પાસે આવ્યો છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં દર્દી ડાયાબિટીસ અને વારંવાર ડાબી બાજુની છાતીમાં દુખાવો અને શ્વાસની તકલીફથી પીડાતો હતો. ઇસીજી અસામાન્ય હતી અને એંજિઓગ્રામ રીપોર્ટ ત્રણેય કોરોનરી ધમનીઓમાં 90-95% અવરોધ દર્શાવતો હતો. તેમનો તરત જ આયુર્વેદિક દવાઓ અને પંચકર્મથી ઉપચાર પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો. 

સારવારના એક મહિનાની અંદર, છાતીમાં છાતીના દુખાવામાં સંપૂર્ણપણે રાહત થઈ અને ઇસીજી, એન્જીઓગ્રામ અને ઇકોકાર્ડિયોગ્રાફિક ડેટા પણ સામાન્ય થઈ ગયા. આવા આયુર્વેદ વૈદ્ય તરીકેની કારકિર્દીમાં ડો ઓઝાની સિદ્ધિઓના અનેક દાખલા છે. તેમણે છેલ્લા 26 વર્ષમાં એક શિક્ષક તરીકે આયુર્વેદ ઉપદેશ આપીને આગામી પેઢી સુધી ઉપચાર કરવાની તેમની ક્ષમતાનો વિસ્તાર કર્યો છે. ડો.ઓઝાએ પોતાનું સમગ્ર જીવન દર્દીઓની સેવા માટે સમર્પિત કર્યું છે. આ ઉપરાંત, આયુર્વેદની પ્રગતિ માટે સંશોધન ક્ષેત્રે તેમનું નોંધપાત્ર યોગદાન છે.

પારુલ યુનિવર્સિટીના આયુર્વેદ વિભાગ દ્વારા હાયપરટેન્શન, ઇસ્કેમિક હાર્ટ ડિસીઝ, હાર્ટ નિષ્ફળતા, કોરોનરી ધમની રોગ વગેરે જેવા કાર્ડિયાક રોગો પર વિશેષ આરોગ્ય નિદાન શિબિર, આયોજીત કરવામાં આવી હતી. જેમાં ૧૦૦ થી પણ વધુ દર્દીઓએ  તા .13 અને 14 જુલાઈ, 2021 ના ​​રોજ સવારે 9.00 થી 1.00 દરમિયાન યોજાયેલી શિબિરમાં ભાગ લીધો હતો. આ શિબિર માં ડો.સત્યેન્દ્ર ઓઝા એ પરામર્શ આરોગ્ય શિબિરમાં નિદાન અને માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. 

ગુજરાતના અગ્રેસર ન્યૂઝ પોર્ટલ  મિ.રિપોર્ટર પર આપને અમારા આ ન્યુઝ કે સ્ટોરી કેવી લાગી તે અંગે આપના પ્રતિભાવો મોકલો : Whatsapp 9978099786 પર મોકલી આપો.તમે અમને  ફેસબુક, ટ્વીટરઇન્સ્ટાગ્રામ અને યુ ટ્યુબ   તેમજ ટેલીગ્રામ પર પણ લાઇક અને ફોલો કરી શકો છો.